Molkenmarkt
Stedelijke bouwblokken met sociale woningbouw, commerciële en culturele functies in het centrum van Berlijn. Prijsvraagontwerp voor de reconstructie van de verdwenen Molkenmarkt. Het architectenteam bestond uit de bureaus Hans van der Heijden, MartensWillems, Christoph Grossmann & POLS_architects.
Molkenmarkt - Berlijn
Opdrachtgever
Stad Berlijn & woningcorporatie WBM
Adres
Molkenmarkt Berlijn
Sociale woningbouw & commerciële ruimtes
5.050 m²
Status
Architectenselectie 2026 - niet geselecteerd
Ontwerp
Alexander Pols & Annika Inman
Doorsnede Stadtplatz - Parochialgasse
Repertoire der Stadt: de nieuwe Molkenmarkt wordt op ooghoogte ervaren, niet met het oog alleen maar met alle zintuigen.
Het repertoire vult de compositie van de gevel, het dak, het venster en de goten aan: de winkeletalage, de poort, de gebouwentree, de vestibule (of zoals de Italianen zeggen: de androne) behoren in de binnenstad een stedelijke uiting te hebben.
Het projectgebied laveert tussen de formele Stadsplatz met colonnade, de smalle Parochialgasse gericht op de Nikolaikirche en het informele woonhof Gartenhof. Daartussen worden de stedelijke momenten aaneengeregen met een stedelijk repertoire dat de overgang organiseert tussen publiek en privaat. Per situatie worden de stedelijke elementen verschillend geïnterpreteerd en aangezet.
Het blok is opgebouwd als een sequentie van Gartenhof naar Stadsplatz. De Gartenhof vormt een beschutte, groene woonruimte. De huizen zijn met een expressief trappenhuis, galerij en buitenruimte gericht op deze rustige en groene oase: wonen in de stad.
Parochialgasse
Via een poort sluit deze aan op de Parochialgasse, een smalle straat waarin de directe relatie tussen gevel en straat en de zichtlijn naar de Nikolaikirche bepalend zijn.
Ter hoogte van de verbreding ontstaat een plek voor verblijf, met entrees, etalagesen cafés. De korrel van deze straat is klein: je beleeft de straat in de diepte en je kijkt omhoog. Een wereld van dakoverstekken en neggen. De entrees liggen terug omdat de straat hier smal is.
De poort laat je de diepte van het woonhof inkijken: een doorkijk als in een schilderij van Vermeer. De tweezijdigheid van het scharnierpunt komt tot uitdrukking in de dakopbouw.
De etalage en de plint vormen de overgang tussen binnen en buiten. De stedelijke ruimte stopt niet aan de gevel maar loopt door in het gebouw. Gradueel. Ook dit is stedelijk wonen. Het repertoire zet zich door in het wonen. Entrees liggen in de passage en aan de straat en maken de woningen direct adresseerbaar.
Woongebouw A3/A4
De diepte van het bouwblok A3/A4 leidt tot overwegend éénzijdig georiënteerde woningen. De restruimte in het blok vormt een overdekte straat naar de woningentrees: geen gang, maar een open ruimte, een hof als ruimtelijke structuur waarin licht, lucht en gebruik samenkomen. Boven, op verdieping zes -onder het glazen atriumdak- knikt de ruimte naar de straat en wordt de route door het gebouw afleesbaar als kroon op het torenvolume aan de Parochialgasse: een uitgelezen plek voor een gemeenschappelijke ruimte voor alle bewoners, met een loggia die uitkijkt over de daken van Berlijn.
Begane grond
Verdieping 1
Begane grond
Verdieping 1
Standaardverdieping
Verdieping 5
Standaardverdieping
Verdieping 5
Dwarsdoorsnede A3/A4
Vanuit de poort is -met een trap aan de ene kant en een lift aan de andere- het atrium te bereiken. Alle woningen worden vanuit het lichthof ontsloten, de ruime maat en centrale plek van de lift nodigen uit tot ontmoeting. Centraal bovenin is gemeenschappelijke ruimte.
Stadtplatz
De gevel aan de "Stadtplatz' vormt het decor voor een grootstedelijk plein met colonnades rondom. Hier is gekozen voor een grotere maat van gebouwen met rust en regelmaat.
Tot slot het meest in het oog lopende onderdeel van dit stedelijk repertoire: de colonnade, ontworpen door Hans van der Heijden.
Zoals alle colonnaden is het een ruimte om te verblijven. Het plafond ritmeert de ruimte en vermijdt de indruk dat de colonnade gemaakt is om snel van hier naar daar te gaan. De colonnade is niet efficiënt.
Maquette schaal 1:50
De colonnade vormde het vertrekpunt voor de erboven gelegen gevels en hebben hetzelfde materiaalpalet: crèmekleurig natuursteen en stucwerk. Er ontstaat daar een ton-sur-ton effect die op een rustige manier de vierkante pleinruimte vormt.
